Egoïsten

Op Durbar Square ontmoetten wij bijna vijfentwintig jaar geleden de lawaaiige, maar onweerstaanbaar geestige Ier O’ Shaughnessy. Met whiskey had hij niets te maken. Zijn voornaam was R. en hij wond zich zeer op over sociale onrechtvaardigheid. Als een te dikke Amerikaan, gehoorzaam aan het stereotype, zijn protserige camera richtte op een watervlug meisje, dat met een bosje paardenbloemen in de hand over een hekje klauterde, sprong R. ertussen, en riep geagiteerd: “ ASK first! They’re human beings, you know!” Toen we aan de trek rond de Annapurna’s begonnen hadden mijn vriendin en ik hem nog niet af kunnen schudden. Sterker nog, we waren ingelijfd bij zijn band. Dat betekende “No P’s. No ponies, no porters, no planes, no pills.” Vooral het afwijzen van porters was belangrijk voor R.’s gevoel van rechtvaardigheid. Je ging die straatarme, tanige mannetjes met spaghetti-beentjes niet op hun teenslippers de Thorung-La pas over jagen met jouw verwende bagage, én die van drie andere trekkers, op zijn rug. Al was dat voor de Nepalees een bron van inkomsten. No way. Maar ook de pony’s en de pillen, die de Westerse reiziger de tocht door de Himalaya zouden kunnen veraangenamen, waren cheating. En planes…pfah! Als we halverwege de middag, versleten na zeven uur op de been en klaar voor een stevig maal dal bath weer de volgende godverlaten lodge binnenstapten, introduceerde R. ons steevast met “Hi. We might be sipping on a few beers later on ‘cause, you see, we’re the band.” Lachen mocht, en we hadden nog “The Blues Brothers” gekeken in Kathmandu.

Eén van mijn leerlingen schrijft een essay over egoïsme. Via Yahoo heeft hij uitgevonden dat Nietzsche eens gezegd heeft dat egoïsme de essentie is van een nobele ziel. Maar dan in het Engels. Volgens Yahoo. De vraag die mijn leerling wil beantwoorden is of een daad ethisch verantwoord is, wanneer hij ingegeven is door egoïsme, namelijk de wens om jezelf met een zekere tevredenheid te kunnen aankijken in de spiegel. En naar de mening van Nietzsche, volgens mijn leerling en volgens Yahoo, want het is te lang geleden dat ik hem zelf gelezen heb, al vind ik zeker dat de uitspraak past in de teneur van deze zo vaak voor misantropische filosoof versleten wijze schrijver, is dat altijd het geval. Iedere goede daad gaat in deze optiek gebukt onder het bejag van een zuiver geweten. Is dat verkeerd? Mag je iets goeds doen om je zelf goed te voelen? Of je mag citeren van werken die je niet kent is waarschijnlijk van ethisch ondergeschikt belang.

Misschien is dit grote ethische dilemma te vergelijken met het begrip ‘salonsocialist’. Als je veel geld verdient en toch socialist bent, is de redenering hier, kan dat alleen maar zijn omdat je je geweten wilt zuiveren terwijl je er niets voor wilt inleveren. Deze redenering gaat, als je in Nederland of Denemarken of een andere welvaartsstaat woont, natuurlijk mank. Daar draag je namelijk meer dan de helft van je inkomen af, om ervoor te zorgen dat iederéén het naar zijn zin kan hebben, in ieder geval materieel. En als je dat ook nog doet met een opgeruimd gemoed, omdat je graag in een land wilt wonen waar niemand in de opgang van de Hennes en Mauritz hoeft te liggen met een hond en een kartonnen bekertje, dan zou ik zeggen dat dat voor je pleit. Het is immers nóg egoïstischer socialist te zijn als je aan de ontvangende kant van het loketje zit, net als het ook egoïstischer is vermogend te zijn en liberaal. Met een goed geweten je eigen hachje redden lijkt mij een plankje lager te liggen in het ethische kastje dan met een goed geweten ook dat van een ander veilig willen stellen.

Volgend jaar is het vijfentwintig jaar geleden dat ik met de Band rond de Annapurna’s liep. Het was een van de mooiste ervaringen van mijn leven. Ik wil voor die gelegenheid graag dezelfde reis nog eens maken, maar dan nu met mijn gezin. En ik voel er weinig voor om die lange tocht te lopen met de loden voeten van een slecht geweten. Dus ik ga maar weer een sommetje geld overmaken.

I’m a human being, you know.

Egoïsten

4 gedachtes over “Egoïsten

  1. Gewoon Sherpa´s inhuren volgende keer, Margreet! Had Søren Kierkegaard ook gedaan. Laat je leerling maar eens dat beroemde stukje van hem lezen:
    ” Men al sand Hjælpen begynder med en ydmygelse; Hjælperen må først ydmyge sig under Den, han vil hjælpe og herved forstå, at det at hjælpe ikke er at være den Herskesygeste, men den Tålmodigste – at det at hjælpe er Villighed til indtil videre at finde sig i at have uret, og i ikke at forstå, hvad den Anden forstår”….
    S. Kierkegaard, Samlede Værker, 3. udg., bind 18, s. 96-97, Kbh., 1962

    Liked by 1 persoon

  2. Maarten zegt:

    Hoi Margreet de laatste alinea spreekt mij het meest aan en verheldert je intentie. Daar spreekt het hart en zie daar graag meer van haha. De vergelijkbare aardbeving in China in 2008 mocht ik van nabij meemaken. Dan wil je alles geven en het hart staat wagenwijd open. Salut de Belgique

    Like

  3. Ha Maarten, Leuk dat je weer meeleest. Ik hoop niet dat je de rest van het stukje gelezen hebt als tegenzin om iets te doen dat eventueel hulp kan bieden. Lag net in een MR scan apparaat en kon me ineens 1% voorstellen van hoe het moet zijn om onder puin bedolven te raken. een onverdraaglijke gedachte. Het hart, én de knie aan het woord:)

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s