Wereldkampioenschappen

Ik zeg het nog maar een keer.

De Denen zijn de gelukkigste mensen op aard.

De Denen lijken patent te hebben op wereldtitels van kampioenschappen waaraan de rest van de wereld niet mee doet. Zo is de Deense krant Politiken de best ge-design-de (een echt Deens woord, en dan vertaald) krant van de wereld, naar eigen zeggen en tot voor kort aangegeven pal onder de naam van de krant op de voorpagina, in het Engels, en met twee grammaticale fouten. Deense series hebben, in ieder geval als je de Nederlanders en Engelsen mag geloven, ook wereldformaat. En wat verder bijna niemand weet, is dat het nieuwe seizoen van “De Erfgenamen”, dat hier op zondagavond op de buis is, oh, hebben jullie dat nog niet in Nederland? Nou, dan komt het nog, verheug je maar… dat die serie op dit moment niet uitgezonden wordt vanwege het wereldkampioenschap handbal in Qatar. Daar hebben de Denen, zoals altijd, goede kansen. Wij volgen de vechtende Vikingen Nøddesbo, Lindberg, Landin en vooral Mikkel Hansen trouw in de vrolijke spanning die dit grote toernooi omgeeft.

Aan de Denen moet je dan weer uitleggen dat Nederland met een zekere regelmaat wordt stil gelegd voor het wereldkampioenschap hardrijden op de schaats. Wát? Ja, at skøjte. Er is heel veel water in Nederland, zie je, en de winters zijn altijd streng… Nou ja, begrijp je, het is iets van vroeger, Fries misschien, ik weet het ook niet.

Ik durf daarom ook te betwijfelen of het in alle landen van de wereld bekend is dat er in Denemarken jaarlijks wereldkampioenschappen gehouden worden in gelukkig zijn. Want als dat zo was, zouden Syrië en Rusland vast wel wat meer hun best doen. Tenzij ze natuurlijk een gebrek hebben aan sponsoren. Maar voorlopig heeft de geheimzinnigheid rond dit WK zo zijn voordelen. Er zijn nog niet zoveel regels. En er is geen doping controle. De Denen kunnen namelijk ook aanspraak maken op een wereldtitel in het verbruik van anti-depressiva per capita, en in alcohol consumptie. Na jaren in Denemarken heb ik daar een simpele verklaring voor: het is hier te donker. En donker is niet voor niets een metafoor voor ellende, slechtheid, sombere buien en zelfs onwetendheid. Of dat een globale metafoor is weet ik trouwens niet. Het kan toch niet toevallig zijn dat in sommige culturen een begrafenisstoet in het wit gekleed gaat.

Het eten van gelukspilletjes is hier met eenzelfde waas van schaamte omgeven als in menig ander Westers land. Het idee dat geluk chemisch kan zijn is immers nog meer confronterend dan dat het doel van het leven voortplanting is. Toch bestaat er een mooie Deense uitdrukking, die iets dergelijks beweert: “Het gaat er niet om hoe het met je gaat, maar om hoe je dat doorstaat.” (Letterlijk zegt men “Het is niet hoe het met je gaat, maar hoe je het opvat.” De vertaling geeft een negatief tintje die niet in het origineel zit om het rijm te redden.) Ja, geluk gebeurt in je hoofd. Hoor, Oekraïners, Russen en Syriërs. Geluk is een zinspeling van de hersenen. Vandaar dat een pilletje best kan helpen.

Geheel omgekeerd is het in Denemarken gesteld met de pers van de guru Alcohol. De Denen doen daar totaal niet besmuikt over. De gemiddelde Deen die hier op een gemoedelijke zaterdagavond vier elegante glaasjes champagne, vijf glazen wijn, en later nog een afzakkertje of twee achterover hikt, is daar zo trots op als een vijftienjarige op zijn eerste garage-feestje, en zet het resultaat graag op de voorpagina. Het succes van partijtjes van lui boven de veertig, mijn segment, wordt er zelfs aan afgemeten. “Was het een leuk feest?”, vraagt de buurvrouw de volgende dag, “Iedereen dronken?” Er is dan ook een stroom van skål-liederen in het Deens, en de taal beschikt over een passend jargon ter ere van de drank. Mijn persoonlijke favoriet is dat er een uitdrukking bestaat voor het gevoel dat men heeft ná een avond hard en dapper drinken en de daarop onverbiddelijk volgende “timmerman”. De hoedanigheid van de hersenen die op zo’n mistige namiddag zijn verpakt in een met glassplinters vermengde laag watten beschrijft de Deen als bagstiv, spreek uit bouwstieuw. Het betekent zoiets als na-lam. Dat is een woord dat we tot op heden pijnlijk hebben gemist in de Nederlandse taal. En wanneer het onderwerp drankzucht ter tafel komt, bij een glaasje wijn, brengt de Deen steevast te berde dat drinken bij de Deense cultuur hoort. Daarvoor pleit wel een aantal dingen. Veel drinken vergt bijvoorbeeld bijna net zoveel van het lijf als handbal, of schaatsen. Niet iedereen kan het, en zeker niet volhouden. Bovendien heeft het fenomeen hier een roemrijke historie. Al in de eerste akte van het een ieder bekende toneelstuk vertelt Hamlet zijn enige vriend, Horatio, dat als er íets is dat je in het verrotte koninkrijk kunt leren, het drinken is. Maar aangezien het stuk een tragedie is, blijkt dat de drank in de zestiende eeuw nog niet hetzelfde effect had als nu. Het leidde niet tot geluk. Misschien dronken ze nog niet genoeg.

Al bezetten de Denen deze in ieder geval door henzelf onbetwiste eerste plaats in gelukkig zijn, en zal het dientengevolge moeilijk zijn hen te verslaan, toch kunnen alle verworpenen der aarde tegenwoordig meedoen aan dit wereldkampioenschap. Het wordt immers steeds gemakkelijker om gelukkig te zijn. Via de sociale media komen er zoveel goede ideeën op je af dat je je afvraagt of er gevaar is voor een overdosis, of dat geluk net als doping binnen een paar uur via de ontlasting gewoon wordt weggevoerd. Zo wordt zelfs geluk gedemocratiseerd.

Een korte sprint van het blauwe balkje naar beneden levert een keur aan dansende baby’s, twirkende bejaarden, zorgzame honden die hun doodsbange puppy’s trap leren lopen, clipjes van onbekende omhelzende mensen, breakdancende Tibetaanse monniken met wapperende oranje toga’s, huiveringwekkende stunts door de ogen van de kopjeduikelende skiër, en mensen die zomaar ineens wat aardigs voor elkaar doen. Zonder reden. Bij je eigen vrienden kun je je vergapen aan hun mooie gezin en innige geluk. Zij zijn constant op restaurant, hun kinderen hebben onmiskend talent en zij schrijven hun liefde voor elkaar in neonkleurige graffiti op de muur die hun diepe gedachten beschermt en verbergt. Niemand lijkt te leven met een chagrijnige vent, een bende in huis, en kinderen die met deuren smijten en weigeren zich te laten fotograferen samen met mams voor haar nieuwe profielfoto. Het kan niet uitblijven: de Facebook-natie zal al snel de Denen een poepje laten ruiken, en dan nog wel zonder doping.

Deze week kon ik mij op dezelfde manier verrijken met de grootste foto die ooit gemaakt is. De NASA heeft die vrijgegeven, en ik voelde mij tegelijkertijd heel erg groot en heel erg klein, maar vooral toch ook gelukkig, omdat de foto prachtig is, en omdat ik nu nét in dit kleine tijdzakje en ruimtevakje blijk te zijn beland waarin ik dat kan zijn. Om veertien over twaalf, op een natte, donkere dinsdag in januari in het jaar 2015, aan de lange tafel in de woonkamer van mijn boerderij in een klein dorpje in Jutland, Denemarken,  Europa, de wereld, het universum, kan ik zien hoe groot de ruimte is die de wereld omringt waar men kampioen kan worden in handbal. Of zuipen. Of geluk.

Wereldkampioenschappen

5 gedachtes over “Wereldkampioenschappen

  1. Annemiek van Bladeren zegt:

    Weer een mooi stukje werk Smitje! Ken je Stine Jensen? Een geboren Deense, op jonge leedtijd geemigreerd naar Nl. Zij onderzoekt in haar boek “Licht op het Noorden” of Scandinaviers werkelijk de gelukkigste mensen zijn. Jij licht al een tipje van de sluier op…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s